Translate:

nov 092017
 

Een duurzame wereld wordt gekenmerkt door diversiteit, als diversiteit in de breedste zin van het woord gevierd wordt. Zoals het permacultuur-ontwerpprincipe zo mooi zegt: Cultiveer diversiteit. Dan onstaan dingen als de plastic soep en klimaatverandering niet meer!

In plaats daarvan kan een opbouwende/regeneratieve cultuur ontstaan, oftewel een permanente cultuur. Eentje die kan blijven bestaan, en de wereld beter achterlaat dan die is aangetroffen.

Klimaatverandering en andere effecten zijn slechts een gevolg van het vergeten van het belang van diversiteit, ze zijn niet het probleem zelf.

 

Wat we nodig hebben is een compleet andere manier van denken (paradigmashift) van kijken naar het geheel zodat een regeneratieve cultuur kan ontstaan. Een positieve voetafdruk achterlaten, geen door allerlei ‘milieumaatregelen’ verminderd-negatieve…  Of om in cradle-to-cradle-termen te spreken: “Being less bad is no good”. Een blik op het geheel kan je laten zien waarom minder slecht zijn niet goed is, sterker nog: proberen een beetje minder te slecht zijn kan nadeliger zijn voor diversiteit/duurzaamheid dan blijven doen wat we doen.

Door te blijven doen wat we doen (zie bijv. David Holmgrens essay ‘Crash on demand’, bron, reacties) stort de boel (de ecosystemen waarvan we een onderdeel zijn) vlotter in dan als we door middel van ‘milieumaatregelen’ een beetje beknibbelen op onze voetafdruk, de sloop vertragen, maar het tij niet keren. Want dat beknibbelen en vertragen kan een veel grondiger gesloopt systeem opleveren, dat veel moeilijker terug kan veren.

Daarom is de vegetarische slager ook zo gevaarlijk. Die biedt een sterk bewerkt (gefrabriekt) product aan dat weliswaar lekker kan zijn maar dat bepaald niet gezond is voor mensen die het eten en eveneens schadelijk is voor de ecosystemen waarin de soja en dergelijke worden geteeld. Voor mensen is soja in ongefermenteerde vorm slecht te verteren: belastend. En wat erger is, dat de soja een akkerbouw-product is, afkomstig dus uit eenjarige monocultures. Je weet wel, een groot stuk land waar alle biodiversiteit voortdurend met inzet van veel fossiele brandstoffen van af geveegd wordt, om er maar één gewas op te kweken, soja bijvoorbeeld. Minder erg dan vlees uit de industriële veeteelt (bio-industrie) wordt er dan gezegd… Tja, dan kan zo zijn (of lijken) want tja het verbruikt minder water en sojaveevoer want we eten het direct zelf in plaats van het te voeren aan andere organismen (koeien) die van nature óók geen bergen soja eten…

Punt is echter dat beide niets met duurzaamheid te maken hebben. Iets is duurzaam (volhoudbaar) als het meer energie oplevert dan het kost…

Dan kan het blijven bestaan,  een ecosysteem (herstellende landbouw bijvoorbeeld) doet dat…. Dan kan sprake zijn van een permanente cultuur.

Er is echter geen cijferkennis nodig om in te zien dat zowel het ‘bio-industrievlees’ als het ‘akkerbouw-nepvlees’ in zijn algemeenheid niet kunnen blijven bestaan…  Er gaat hoe dan ook heel veel meer in dan er uitkomt, terwijl diversiteit gedecimeerd wordt.
Dit wordt met een mooi nieuw woord ook wel ecocide genoemd.

Het verschil tussen ‘gangbaar’ en bio -akkerbouw is hiermee een mooi voorbeeld van een kleine aanpassing, sturend op een verminderd-negatieve voetafdruk in plaats van een omslag naar een positieve. Zoals herstellende landbouw (agro-ecologie, permacultuur) doet. Ecosystemen worden opgebouwd in plaats van verwijderd, voedsel groeit er op in ecosystemen, de mens en de rest van de natuur worden hiermee gevoed. Tegelijkertijd worden de grote uitdagingen van deze tijd (die vooral te maken hebben met de manier waarop we aan ons voedsel komen) voorzien van een oplossingsrichting. Een omslag naar een positieve voetafdruk wordt mogelijk.


Illustratie: De grote uitdagingen van deze tijd hebben vooral te maken met de manier waarop mensen aan hun voedsel komen. In deze illustratie zie je de uitdagingen van deze tijd. Bron illustratie: http://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries.html (geplaatst onder voorwaarden zoals genoemd op vermelde bron)

In een permanente cultuur waarin diversiteit gevierd wordt… Doen we die dingen die zorgen voor de uitdagingen van deze tijd, zoals Biodiversiteitsverlies en klimaatverandering, niet meer. We zien weer in dat we ecosystemen zijn die onderdeel zijn van andere ecosystemen… We overzien het geheel en realiseren ons dat Aarde een levend wezen is dat een diversiteit aan levensvormen herbergt, waarvan we de complexiteit lang niet kunnen overzien terwijl we er tegelijkertijd wel het belang van inzien.

We realiseren ons dat er binnen soorten ook diversiteit bestaat… Dat grove indelingen als man/vrouw, homo/hetero, een veel te sterke vereenvouding van de werkelijkheid zijn, en dat het ene aspect van biodiversiteit, genderdiversiteit bijvoorbeeld, niet meer of minder van belang is dan andere aspecten, neurodiversiteit bijvoorbeeld. Dat alle indelingen (wat neurodiversiteit betreft kan je bijvoorbeeld denken aan autisme, zwakbegaafd, hoogbegaafd…) altijd een te sterke vereenvoudiging zijn om de werkelijk recht te doen, maar dat ze tegelijkertijd nodig zijn om er vat op te krijgen, en er allemaal mogen zijn! Ook het bestaan van plantenfamilies bijvoorbeeld is zowel arbitrair als handig… Er zijn er duizenden en duizenden, en een indeling in groepen met gemeenschappelijke kenmerken is voor velen van ons dan een manier om het leren kennen, reëler te maken.

En soms kan het blijken dat een concept de werkelijkheid zodanig geweld aandoet dat je het afbreekt; zo hoopt een collega van me al een hele poos dat het schema van ‘hoger’ en ‘lager’ onderwijs wordt losgelaten, en gelukkig zie je om je heen ook pogingen daartoe. Het is anders, het voorziet in andere behoeften misschien, voorzover het dat doet, maar het is niet hoger of lager. Ook kunnen concepten ontstaan: sinds wanneer bestaat bijvoorbeeld het woord ‘kunstenaar’ als aparte categorie om een beroep aan te duiden?

 

In een permanente cultuur waarin diversiteit gevierd wordt… Oordelen we niet meer over oordelen: we realiseren dat oordelen (zoals alles) beperkingen hebben, maar dat ze tegelijkertijd nuttig en noodzakelijk zijn. We zijn ons hier terdege van bewust. Of om met een bekende filosoof te spreken: “Elk voordeel heeft zijn nadeel!”

We realiseren ons dus dat elk schema (hokjes, kaarten e.d….)  een vereenvoudiging is, dat we die nodig hebben om grote hoeveelheden informatie te verwerken, en dat ze tegelijkertijd nooit de werkelijkheid zelf zijn. Die is tot aan oneindig complexer, en dat hoeft geen probleem te zijn, tenzij wellicht, je je daar niet van bewust bent.

Diversiteit, en respect daarvoor is waarschijnlijk veel belangrijker dan ik denk dat het is, want iedere keer weer loop ik er tegenaan en denk tjonge die les had je nu toch weleens geleerd?!!  Een ezel is er niks bij…

Ook is er evenwicht. Natuurlijk evenwicht. Valse dichotomieën (schijntegenstellingen) die de (social) mediacrazy zo kenmerken, zijn naar de achtergrond verdwenen. Deze schijntegenstellingen worden door cultureel antropologen bestudeerd, en verwerkt in geschiedenisboeken en lesmateriaal als een enorme uitwas van dit tijdperk, zoiets als slavernij, kolonialisme of oorlog. Wellicht wordt dit tijdperk, het Antropoceen, waarin je geen aandacht kreeg als je geen rel begon via het oplaten van een dichotomie, in die toekomstige geschiedenisboeken wel ‘De grote oorlog tegen het leven’ genoemd.

De donkere tijd die vooraf ging aan de regeneratieve cultuur waarin er weer veel verbindingen onstaan tussen onderdelen van ecosystemen, mensen incluis, en de aanwezige enorme overvloed zo evenwichtig verdeeld wordt dat net als in de natuur concurentie minder van belang is dan samenwerking.

 

Deze blog is geschreven naar aanleiding van een vraag van de zeergewaardeerde mensen van Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling. Ik heb linkjes geplaatst in het volgende bericht zodat je Omslag kan vinden als je ze nog niet kende.

Beste abonnee van ZOZ,

Als alles goed is gegaan hebt u onlangs het november-decembernummer van ZOZ in de bus gekregen. Hier in de Omslag-werkplaats in Eindhoven zijn we meteen verder gegaan met de voorbereidingen van het volgende nummer, het eerste van 2018.

De donkere dagen die er aan komen lenen zich goed voor diepgravende filosofische gesprekken. Daar zouden we in het volgende nummer van ZOZ graag bij aansluiten met antwoorden op de vraag:

Hoe ziet een duurzame wereld er uit?

Hebt u er een idee over? In de loop der eeuwen zijn er veel schrijvers geweest die een utopie hebben verzonnen. Dergelijke fantasieën over een ideale wereld werden zelden werkelijkheid, maar toch is het denken er over belangrijk. Een schrijver heeft eens gezegd: “Utopieën zijn als sterren voor de zeeman. Ze geven de richting aan, zonder dat het einddoel zichtbaar is.”

Misschien hebt u niet een kant-en-klaar plan voor de hele wereld, maar zijn er bepaalde aspecten (wonen, voedsel, werken, samenleven, vrede, onderwijs, media…) waar u wel een idee over hebt. We zijn benieuwd naar uw reacties! Uit alle bijdragen willen we een verhaal samenstellen dat in het volgende nummer van ZOZ verschijnt. U kunt inzenden tot 20 november.

Met vriendelijke groet,
Omslag

[einde binnengekomen e-mailbericht]

Zie ook mijn andere blogs, bijvoorbeeld:

  • Artikel over diversiteit in Permacultuur Magazine [link]
  • Hoe kunnen we die boer helpen? [link]
  • Hoeveel open mindedness hebben we nodig? [link]
  • De ‘Typische’ Permacultuurtuin bestaat niet [link]
  • Ecomensen zijn vaak irritante gelijkhebbers [link]

 

Blog

De blogberichten op PermacultuurNetwerk.eu worden afwisselend verzorgd door diverse schrijvers. Deze blog is geschreven door Maranke Spoor. Over Maranke kan je al iets lezen in de Bio als je op PermacultuurNetwerk.eu onderaan een van diens blogberichten kijkt.

 

dec 222016
 

Ik ben een beetje bang voor het evidencebeest… Ze zorgt vaak voor inactie… Een excuustruus is het! Van de ergste soort, letterlijk levensgevaarlijk.

Ze is een gevaar voor al het leven…

Ze is een impliciete oproep om te bewijzen dat de natuur werkt!

Ze is de stelling dat ecosystemen niet werken, omdat dat niet te bewijzen is…

En dat we bijvoorbeeld hightech-groenteteelt nodig hebben, eenjarig groen gekweekt op substraten: er komt geen bodem (aarde) meer aan te pas… Waar zouden we die voor nodig hebben? Dat zijn we vergeten, en als iemand er zich iets van herinnert, dan waart ze vaak al vlot voorbij, het evidencebeest. “Tuurlijk moeten we goed voor de bodem zorgen daar waar ze nog is, in reservaten…. natuurmonumenten zo u wil…”

“Maar dat we voedsel van een springlevende, diverse bodem nodig hebben en dergelijke, dat is niet evidence based”, verneem ik in diverse gesprekken die ik voer, zowel in levenden lijve als online, en als ik dan vraag: “Maar waar is dáár dan het bewijs van?”, dan wordt het vaak al gauw stil, of er volgen verwijzingen naar onderzoeken die een onderzoek naar hun eigen financieringsstromen niet overleven (#followthemoney | www.ftm.nl).

“Papa, wat is een wetenschapper?”

“Dat is iemand die uitblinkt in het aanvragen van subsidies en bedrijfsfinanciering…”

Het fenomeen dat ecologische complexiteit zo groot is dat ze met de gebruikelijke reductionistische wetenschappelijke methodes nooit helemaal in kaart gebracht kan worden, al was het maar omdat ook veel bodemleven tijdens haar leven dna kan uitwisselen, komt dan even heel goed uit.

We kunnen het nooit allemaal weten, maar we móeten het wél allemaal weten. Want anders…”

Ja, wat eigenlijk?

Anders hebben we geen excuus meer om stil te staan?

Om te weinig te doen?

Om te klagen?

Om ons gelijk te halen ten koste van een ander?

Dan zijn we niet SKY-EN-TIFIC?


Je ziet het in mijn illustratie van het evidencebeest: ze is een dogma-dier!

Ik vind dat we moeten stoppen met het roepen van dit soort onzin…

Moeten we dan maar geen wetenschappelijk onderzoek meer doen naar dit alles, en lopende onderzoeken naar natuurlijker teeltwijzen stopzetten? Nee, dat denk ik niet, ik ben een groot voorstander van onderzoek, uiteraard, mits de financiering en aanverwante zaken kloppen (wellicht juist crowdfunden…). En nee, ik vind ook niet dat we gangbare wetenschappelijke methodes maar moeten wegwuiven vanwege het feit dat ze beperkt zijn. Alles heeft beperkingen, alles heeft voor- en nadelen… Maar laten we alsjeblieft stoppen met het blijven hangen in wetenschappelijke dogma’s en het misbruiken van de term evidence based, al was het maar omdat dat te veel kostbare tijd kost; we kunnen het ons niet veroorloven….

Screenshot - 2016-12-05 - 20.39.50

En er mag wat mij betreft in de wetenschap meer veranderen, de laatste keer dat ik er belangstellend mijn neus in stak prikte ik me, naast de starheid, ook aan de enorme bureaucratie, de gerichtheid op het binnenhalen van subsidies als doel, en de idiote lengte van de (op zich nuttige) peer review-procedures…

Dat is niet gepast, dat kan anders…. dis dit dogma-dier!

Ons ecologisch anafalbetisme neemt werkelijk levensbedreigende vormen aan.

Verrassend vaak hoor ik hartstikke groene types dingen napraten als: “Ecosystemen werken niet!”.

En hoor ik mensen die actief zijn geweest voor natuurmonumenten dingen zeggen als: “Bij natuurmonumenten weten ze ook niet echt wat dat nou is, natuur…” En tja, hoe gek is dat eigenlijk, als je in je naam al suggereert dat zulks een monument kan zijn?

Met dat soort vrienden heb je geen vijanden meer nodig…

Nu kan de roep om het evidencebeest academische arrogantie zijn, weerstand van de status quo, maar vaak wordt deze roep ook gedaan door mensen die zelf geen academische achtergrond hebben, maar toch enkel iets aannemen of willen geloven indien het ‘evidence based’ is. Iedereen kan in dit geloof blijven hangen. (Net zoals niet-juristen vaak veel banger zijn voor regels dan juristen… Een huisgenoot zegt weleens: “Het is fijn om samen te wonen met een jurist. Dat verkleint mijn angst voor regels!”)

Voor gelovigen, aanhangers van de wetenschappelijke orthodoxie, kan het wellicht helpen als er meer onderzoek beschikbaar komt. En laten we wel wezen: er valt uiteraard altijd van alles van te leren en dat is natuurlijk 🙂 uitermate nuttig, zolang we maar afleren dit als argument te gebruiken om in de in-axie te blijven hangen, de transitie (zie bijv. Het Transitie Handboek) te blijven vertragen…

In plaats van je bang te laten maken: doe iets, en wel iets waar jij goed bent en/of wat je fijn vindt., Dus niet ‘alleen-boeren-zijn-nuttig-en-over-de-rest-heb-ik-mijn-oordeel-al-klaar’ (hoe menselijk dat voor-oordelen ook is), maar kijk waar jouw kwaliteiten liggen en hoe je daarmee bij kunt dragen aan de grote uitdagingen die deze tijd kent…

Permacultuur is toegepaste ecologie, axie, een mix van theorie en praktijk, en als zodanig is er het een en ander over bekend, en zal er naar mijn idee ook altijd een deel niet bewezen kunnen worden. Dat vind ik ook wel geruststellend aan dit soort onderwerpen: het is een lollie die nooit opraakt. Als studeerverslaafde vind ik dat erg prettig.

Afgezien van het evidencebeest ben ik overigens niet zo’n bangig type, en hoe meer wikileaks ik lees, hoe minder er van over blijft, maar elke emotie heeft haar functie, ook angst, hoewel vaak een slechte raadgever… Niet zo bangig dus, of, sterker nog, als de laatste jaren (decennia?) me iets geleerd hebben dan is het wel: Laat je niet bang maken, dat is het probleem zelf! Ik ben bijvoorbeeld van werk veranderd, alweer een jaar of acht geleden. ‘Comfortabele’ banen in juristerij en ‘hoger onderwijs’ ingeruild voor altijd-onzekere, kleine duurzame bedrijven,. In onze eigen Stichting Permacultuur Onderwijs is geld een middel, en geen doel op zich. Ik doe regelmatig publiekelijk uitspraken waarvan iemand met geld als doel zou kunnen zeggen: Niet doen joh, da’s bad for bussiness…
Van dit alles heb ik geen spijt: convenience is inconvenient! En mijn passie voor permacultuur is een immer flakkerend vuur.
Permacultuur is een mix van (zeer) oude en nieuwe wijsheid, een manier van denken, van zoeken naar oorzaken en daar wat veranderen in plaats van werken met ‘end of pipe solutions’. Ze ziet de mensen als onderdeel van natuur, niet als los daarvan, en ze is niet recept-gericht. Ze gaat namelijk, onder meer, uit van functionele diversiteit, en helpt je op basis van voortdurende observatie en patroonherkenning bepalen wat gepast is in een situatie, en op welk moment? Meer weten over permacultuur? Kijk dan bijvoorbeeld eens naar mijn eboek Permacultuur, Wat is dat?! Of uiteraard de vele andere info over permacultuur die het internet rijk is!

Blog

De blog op PermacultuurNetwerk.eu wordt afwisselend verzorgd door Frank Anrijs uit België en Maranke Spoor uit Nederland. Bovenstaande blogpost is geschreven door Maranke Spoor.

Translate »