Translate:

nov 092017
 

Een duurzame wereld wordt gekenmerkt door diversiteit, als diversiteit in de breedste zin van het woord gevierd wordt. Zoals het permacultuur-ontwerpprincipe zo mooi zegt: Cultiveer diversiteit. Dan onstaan dingen als de plastic soep en klimaatverandering niet meer!

In plaats daarvan kan een opbouwende/regeneratieve cultuur ontstaan, oftewel een permanente cultuur. Eentje die kan blijven bestaan, en de wereld beter achterlaat dan die is aangetroffen.

Klimaatverandering en andere effecten zijn slechts een gevolg van het vergeten van het belang van diversiteit, ze zijn niet het probleem zelf.

 

Wat we nodig hebben is een compleet andere manier van denken (paradigmashift) van kijken naar het geheel zodat een regeneratieve cultuur kan ontstaan. Een positieve voetafdruk achterlaten, geen door allerlei ‘milieumaatregelen’ verminderd-negatieve…  Of om in cradle-to-cradle-termen te spreken: “Being less bad is no good”. Een blik op het geheel kan je laten zien waarom minder slecht zijn niet goed is, sterker nog: proberen een beetje minder te slecht zijn kan nadeliger zijn voor diversiteit/duurzaamheid dan blijven doen wat we doen.

Door te blijven doen wat we doen (zie bijv. David Holmgrens essay ‘Crash on demand’, bron, reacties) stort de boel (de ecosystemen waarvan we een onderdeel zijn) vlotter in dan als we door middel van ‘milieumaatregelen’ een beetje beknibbelen op onze voetafdruk, de sloop vertragen, maar het tij niet keren. Want dat beknibbelen en vertragen kan een veel grondiger gesloopt systeem opleveren, dat veel moeilijker terug kan veren.

Daarom is de vegetarische slager ook zo gevaarlijk. Die biedt een sterk bewerkt (gefrabriekt) product aan dat weliswaar lekker kan zijn maar dat bepaald niet gezond is voor mensen die het eten en eveneens schadelijk is voor de ecosystemen waarin de soja en dergelijke worden geteeld. Voor mensen is soja in ongefermenteerde vorm slecht te verteren: belastend. En wat erger is, dat de soja een akkerbouw-product is, afkomstig dus uit eenjarige monocultures. Je weet wel, een groot stuk land waar alle biodiversiteit voortdurend met inzet van veel fossiele brandstoffen van af geveegd wordt, om er maar één gewas op te kweken, soja bijvoorbeeld. Minder erg dan vlees uit de industriële veeteelt (bio-industrie) wordt er dan gezegd… Tja, dan kan zo zijn (of lijken) want tja het verbruikt minder water en sojaveevoer want we eten het direct zelf in plaats van het te voeren aan andere organismen (koeien) die van nature óók geen bergen soja eten…

Punt is echter dat beide niets met duurzaamheid te maken hebben. Iets is duurzaam (volhoudbaar) als het meer energie oplevert dan het kost…

Dan kan het blijven bestaan,  een ecosysteem (herstellende landbouw bijvoorbeeld) doet dat…. Dan kan sprake zijn van een permanente cultuur.

Er is echter geen cijferkennis nodig om in te zien dat zowel het ‘bio-industrievlees’ als het ‘akkerbouw-nepvlees’ in zijn algemeenheid niet kunnen blijven bestaan…  Er gaat hoe dan ook heel veel meer in dan er uitkomt, terwijl diversiteit gedecimeerd wordt.
Dit wordt met een mooi nieuw woord ook wel ecocide genoemd.

Het verschil tussen ‘gangbaar’ en bio -akkerbouw is hiermee een mooi voorbeeld van een kleine aanpassing, sturend op een verminderd-negatieve voetafdruk in plaats van een omslag naar een positieve. Zoals herstellende landbouw (agro-ecologie, permacultuur) doet. Ecosystemen worden opgebouwd in plaats van verwijderd, voedsel groeit er op in ecosystemen, de mens en de rest van de natuur worden hiermee gevoed. Tegelijkertijd worden de grote uitdagingen van deze tijd (die vooral te maken hebben met de manier waarop we aan ons voedsel komen) voorzien van een oplossingsrichting. Een omslag naar een positieve voetafdruk wordt mogelijk.


Illustratie: De grote uitdagingen van deze tijd hebben vooral te maken met de manier waarop mensen aan hun voedsel komen. In deze illustratie zie je de uitdagingen van deze tijd. Bron illustratie: http://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries.html (geplaatst onder voorwaarden zoals genoemd op vermelde bron)

In een permanente cultuur waarin diversiteit gevierd wordt… Doen we die dingen die zorgen voor de uitdagingen van deze tijd, zoals Biodiversiteitsverlies en klimaatverandering, niet meer. We zien weer in dat we ecosystemen zijn die onderdeel zijn van andere ecosystemen… We overzien het geheel en realiseren ons dat Aarde een levend wezen is dat een diversiteit aan levensvormen herbergt, waarvan we de complexiteit lang niet kunnen overzien terwijl we er tegelijkertijd wel het belang van inzien.

We realiseren ons dat er binnen soorten ook diversiteit bestaat… Dat grove indelingen als man/vrouw, homo/hetero, een veel te sterke vereenvouding van de werkelijkheid zijn, en dat het ene aspect van biodiversiteit, genderdiversiteit bijvoorbeeld, niet meer of minder van belang is dan andere aspecten, neurodiversiteit bijvoorbeeld. Dat alle indelingen (wat neurodiversiteit betreft kan je bijvoorbeeld denken aan autisme, zwakbegaafd, hoogbegaafd…) altijd een te sterke vereenvoudiging zijn om de werkelijk recht te doen, maar dat ze tegelijkertijd nodig zijn om er vat op te krijgen, en er allemaal mogen zijn! Ook het bestaan van plantenfamilies bijvoorbeeld is zowel arbitrair als handig… Er zijn er duizenden en duizenden, en een indeling in groepen met gemeenschappelijke kenmerken is voor velen van ons dan een manier om het leren kennen, reëler te maken.

En soms kan het blijken dat een concept de werkelijkheid zodanig geweld aandoet dat je het afbreekt; zo hoopt een collega van me al een hele poos dat het schema van ‘hoger’ en ‘lager’ onderwijs wordt losgelaten, en gelukkig zie je om je heen ook pogingen daartoe. Het is anders, het voorziet in andere behoeften misschien, voorzover het dat doet, maar het is niet hoger of lager. Ook kunnen concepten ontstaan: sinds wanneer bestaat bijvoorbeeld het woord ‘kunstenaar’ als aparte categorie om een beroep aan te duiden?

 

In een permanente cultuur waarin diversiteit gevierd wordt… Oordelen we niet meer over oordelen: we realiseren dat oordelen (zoals alles) beperkingen hebben, maar dat ze tegelijkertijd nuttig en noodzakelijk zijn. We zijn ons hier terdege van bewust. Of om met een bekende filosoof te spreken: “Elk voordeel heeft zijn nadeel!”

We realiseren ons dus dat elk schema (hokjes, kaarten e.d….)  een vereenvoudiging is, dat we die nodig hebben om grote hoeveelheden informatie te verwerken, en dat ze tegelijkertijd nooit de werkelijkheid zelf zijn. Die is tot aan oneindig complexer, en dat hoeft geen probleem te zijn, tenzij wellicht, je je daar niet van bewust bent.

Diversiteit, en respect daarvoor is waarschijnlijk veel belangrijker dan ik denk dat het is, want iedere keer weer loop ik er tegenaan en denk tjonge die les had je nu toch weleens geleerd?!!  Een ezel is er niks bij…

Ook is er evenwicht. Natuurlijk evenwicht. Valse dichotomieën (schijntegenstellingen) die de (social) mediacrazy zo kenmerken, zijn naar de achtergrond verdwenen. Deze schijntegenstellingen worden door cultureel antropologen bestudeerd, en verwerkt in geschiedenisboeken en lesmateriaal als een enorme uitwas van dit tijdperk, zoiets als slavernij, kolonialisme of oorlog. Wellicht wordt dit tijdperk, het Antropoceen, waarin je geen aandacht kreeg als je geen rel begon via het oplaten van een dichotomie, in die toekomstige geschiedenisboeken wel ‘De grote oorlog tegen het leven’ genoemd.

De donkere tijd die vooraf ging aan de regeneratieve cultuur waarin er weer veel verbindingen onstaan tussen onderdelen van ecosystemen, mensen incluis, en de aanwezige enorme overvloed zo evenwichtig verdeeld wordt dat net als in de natuur concurentie minder van belang is dan samenwerking.

 

Deze blog is geschreven naar aanleiding van een vraag van de zeergewaardeerde mensen van Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling. Ik heb linkjes geplaatst in het volgende bericht zodat je Omslag kan vinden als je ze nog niet kende.

Beste abonnee van ZOZ,

Als alles goed is gegaan hebt u onlangs het november-decembernummer van ZOZ in de bus gekregen. Hier in de Omslag-werkplaats in Eindhoven zijn we meteen verder gegaan met de voorbereidingen van het volgende nummer, het eerste van 2018.

De donkere dagen die er aan komen lenen zich goed voor diepgravende filosofische gesprekken. Daar zouden we in het volgende nummer van ZOZ graag bij aansluiten met antwoorden op de vraag:

Hoe ziet een duurzame wereld er uit?

Hebt u er een idee over? In de loop der eeuwen zijn er veel schrijvers geweest die een utopie hebben verzonnen. Dergelijke fantasieën over een ideale wereld werden zelden werkelijkheid, maar toch is het denken er over belangrijk. Een schrijver heeft eens gezegd: “Utopieën zijn als sterren voor de zeeman. Ze geven de richting aan, zonder dat het einddoel zichtbaar is.”

Misschien hebt u niet een kant-en-klaar plan voor de hele wereld, maar zijn er bepaalde aspecten (wonen, voedsel, werken, samenleven, vrede, onderwijs, media…) waar u wel een idee over hebt. We zijn benieuwd naar uw reacties! Uit alle bijdragen willen we een verhaal samenstellen dat in het volgende nummer van ZOZ verschijnt. U kunt inzenden tot 20 november.

Met vriendelijke groet,
Omslag

[einde binnengekomen e-mailbericht]

Zie ook mijn andere blogs, bijvoorbeeld:

  • Artikel over diversiteit in Permacultuur Magazine [link]
  • Hoe kunnen we die boer helpen? [link]
  • Hoeveel open mindedness hebben we nodig? [link]
  • De ‘Typische’ Permacultuurtuin bestaat niet [link]
  • Ecomensen zijn vaak irritante gelijkhebbers [link]

 

Blog

De blogberichten op PermacultuurNetwerk.eu worden afwisselend verzorgd door diverse schrijvers. Deze blog is geschreven door Maranke Spoor. Over Maranke kan je al iets lezen in de Bio als je op PermacultuurNetwerk.eu onderaan een van diens blogberichten kijkt.

 

okt 122017
 

Met veel plezier laat ik je dit artikel lezen dat ik heb geschreven voor het Permacultuur Magazine. Het heet paradoxaal genoeg ‘Er is maar één soort diversiteit’… En het geeft wat meer uitleg bij de Norm-aal die je in een van mijn eerder blogberichten misschien bent tegengekomen…

http://permacultuur-magazine.eu/inhoud/

Het magazine is in te zien op de Transitiebieb die Stichting Permacultuur Onderwijs heeft geopend op De WAR in Amersfoort, of via bovenstaande link kun je losse nummers en abonnementen bestellen. In De WAR begint 28 oktober a.s. mijn jaaropleiding permacultuur, waarin op moment van schrijven nog enkele plekken vrij zijn.

Blog
De blogberichten op PermacultuurNetwerk.eu worden afwisselend verzorgd door diverse schrijvers. Deze blog is geschreven door Maranke Spoor. Over Maranke kan je al iets lezen in de Bio als je op PermacultuurNetwerk.eu onderaan een van diens blogberichten kijkt.

okt 132016
 

Heb je dat ook weleens, dat je verrassend sterk van mening verandert? (Ook wel leren genoemd ;-)) Het woord heks is voor mij momenteel een geuzennaam. Een geuzennaam voor een wijze mens, iemand met een bovengemiddelde kennis van de natuur waarvan we allemaal een onderdeel zijn, maar zeker niks bovennatuurlijks! Het is dus zeker niet zo dat ik me van een praktisch/academisch/filosofisch/’poten in de klei’-type heb ontwikkeld tot zweefteef, en dat gaat ook niet gebeuren, vermoed ik.

Wel ben ik enthousiast over:
1) Een oud-cursist die mij vraagt om verdiepingsdagen over die superleuke lesdag met als thema ‘zelf je voedsel bewaren en verwerken’, in de jaaropleiding permacultuur, daarmee duidelijk doelend op de wens om meer inzicht te verkrijgen (anders dan receptjes te volgen). Inmiddels worden deze verdiepingsdagen de Heksendriedaagse genoemd, en reeds 4 keer gegeven aan wederom heerlijk enthousiaste cursisten met een schier oneindige kennishonger.
2) Deze vrolijke muziek met een geschiedenisles als boeiende inhoud.

De geschiedenisles uit deze vrolijke muziek en inmiddels diverse andere bronnen, hebben mij geleerd dat er ook in delen van het verleden veel geoordeeld werd over het hebben van kennis van de natuur. De macht die ervan uitgaat kan blijkbaar als iets bedreigends worden ervaren.

En nu zie ik het woord heks dus als geuzennaam, voor mensen die we goed gebruiken kunnen, terwijl ik het eerder waarschijnlijk net als sommigen die op onze blogs reageren waarschijnlijk als iets afkeuringswaardigs, onwetenschappelijks, zweverigs had gezien, werkelijk het laatste waar ik mee geassocieerd zou willen worden.

Maar nu kun je me geen groter compliment geven. Ik word tegenwoordig ook wel fermentosaures hex genoemd, een prachtige woordspeling voor een fermentista, die traditionele fermentatie-culturen in leven houdt! Zeer vereerd. Ik denk namelijk dat we in deze onstuimige tijd, waarin veranderingen broodnodig zijn, een mentale instelling nodig hebben die opener is dan die van mij voorheen was… Niet meer in één paradigma blijven hangen, omdat dat ‘de’ al dan niet ‘wetenschappelijke’ waarheid zou zijn, maar dingen opnieuw durven bekijken met de verwondering van een kind.

Pogen niet langer te oordelen over het anders zijn van een ander, hoewel dat menselijk is.

En wellicht denk je nu van ja maar dat doe ik ook niet! En toch bestaat er allerhande discriminatie die welig tiert…. Hoe zou dat dan toch komen? Als ik terugdenk aan mezelf ‘vroegah’ dan ehhh was ik welliswaar groot voorstander van gelijke behandeling van alles wat in de Algemene wet gelijke behandeling wordt genoemd (homos, negers, vrouwen…) en het eerste artikel van de Nederlandse grondwet is het eerste en enige wetsartikel dat ik ook uit mijn hoofd leerde (ondanks het feit dat ik mijn rechtenstudie echt wel afgerond heb he he…) Het uit het hoofd leren van wetsartikelen is natuurlijk tamelijk onzinnig en gelukkig ook niet wat je tijdens een rechtenstudie doet, maar voor het gelijksheidsbegingsel / discriminatieverbod in het allereerste artikel van onze grondwet maakte ik graag een uitzondering… Zie hier het resultaat (je moet maar even van me aannemen dat ik dit nu niet heb opgezocht):

“Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld; discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of welke grond dan ook, is niet toegestaan.“

In het niet discrimineren van mensen op grond van hun geslacht of hun ras was ik al vlot vrij goed… (Niet perfect, maar toch vrij goed.) Niet discrimineren vanwege godsdienst of levensovertuiging was toch al een wat grotere uitdaging, hoewel ik daar ook in de loop der tijd steeds beter in geworden ben… (Ik ben bijvoorbeeld van atheïst, agnost geworden, iemand die het niet weet, i.p.v. Iemand die een oordeel heeft over een ander zijn geloof.)

Maar dat laatste stukje van Art.1, “… op welke grond dan ook” was toen eigenlijk een ramp bij mij! Als iemand iets deed wat ook maar als ‘zweverig’ gezien zou kunnen worden, dan had ik mijn harde oordeel al klaar! Gevaarlijke nonsens, dacht ik dan. Of: Belachelijk, het lijken wel heksen!!!! Dáár wil ik niet mee geassocieerd worden… En meer van dat soort gedachten. Dat heksen van oorsprong vooral wijze wezens waren met een bovengemiddelde kennis van de natuur, dat wist ik toen nog niet. Ik had er geen idee van, maar ik had er wel mijn oordeel over klaar! En dat nu probeer ik steeds minder te doen.

Om diversiteit (de kern van permacultuur) een echte kans te geven en ruimte te bieden en bij voorkeur bij te dragen aan noodzakelijke veranderingen van deze tijd.

IMG_2090_phatchBlog

De blog op PermacultuurNetwerk.eu wordt afwisselend verzorgd door Frank Anrijs uit België en Maranke Spoor uit Nederland. Bovenstaande blogpost is geschreven door Maranke Spoor.

jun 022016
 

Waar een misklik al niet toe kan leiden. Ik wilde onderstaand bericht posten in een sociale-permacultuur-groep die ik mede beheer. Door een misklik plaatste ik het op mijn eigen tijdlijn. Ik kreeg er allerlei leuke reacties op (een ‘happy accident’ aangezien mijn eigen tijdlijn een paar jaar langer bestaat dan die groep en zo meer vrienden kent, waardoor er wellicht nog meer reacties kwamen). Hieruit kwam onder meer naar voren dat de stelling die ik had afgeleid uit diverse gesprekken die ik in voorgaande maanden had gehad:

“Ik wil niet in een ecodorp wonen want dat vind ik te religieus, te star, te ‘te’!”

… veel weerklank vond. Ik ontving ook persoonlijke berichten met de volgende strekking: “Hey, leuke vraag over die woongemeenschappen! Mijn partner en ik denken er ook weleens over. Maar die ‘ecomensen’, dat zijn vaak ‘irritante gelijkhebbers’ en daar wil je niet mee wonen. Respect voor andersdenkenden is toch wel het minste. Ik weet dat irritante gelijkhebbers niet aardig is om te zeggen, daarom reageer ik ook niet publiekelijk, maar toch is dat wel hoe ik ‘t ervaar.”

Zonder aardig te zijn slaat deze ‘reaguurder’ een spijker op de kop. En worden gevoelens verwoord van diverse mensen die ik ontmoette. Natuurlijk gaat dit voor de een meer op dan voor de ander en zijn er wellicht zoveel meningen als mensen, maar als algemeen gevoel wordt hier wel een snaar geraakt, een gevoelige snaar.

Ik heb in het verleden zelf in groepen gewoond en gewerkt. Dat was nog voor de ‘eco’-tijd. De meest ‘succesvolle’ van deze groepsverbanden waren zeer divers. De deelnemers waren zo divers als de deelnemers aan onze permacultuur-jaaropleidingen: van boer of bankier tot tandarts, hovenier of verpleegkundige.

En van atheïst tot christen en van anarchist tot VVD’er. Dat past ook goed bij permacultuur. Sterker nog: de Australische grondleggers van de moderne permacultuur laten hun medewerkers een verklaring tekenen waarin ze aangeven hun permacultuurlessen en andere activiteiten niet te doorspekken met één bepaalde politieke stroming of ander geloof. Dit sprak mij direct erg aan. Wat ik tot nog toe oppikte van natuur/leven is ook een steeds weer groeiend respect voor diversiteit. Hoe passend!

Wat betreft de gevoelige snaar zijn er een aantal dingen die, hoewel ze ongetwijfeld ook een functie hebben, en menselijk zijn, tot de pijnpunten lijken te behoren:

  • de waarheid in pacht menen te hebben, en daarmee verbonden starheid;
  • de behoefte de vrijheid van anderen in te perken;
  • claimgedrag in zijn algemeenheid (als in: Permacultuur kan niet zonder mijn vorm van spiritualiteit, politiek enz.);
  • (voor)oordelen.

En nu is zulks zoals ik al zei ook menselijk; ik heb ook vooroordelen en mensen die aangeven die niet te hebben acht ik weinig betrouwbaar: schijnheiligen? Gevaarlijke politiek correctheid? In vooroordelen kan ook vaak wel een kern van waarheid zitten. Onze hersenen hebben immers een methode nodig om enorme hoeveelheden informatie te verwerken, en met de toename van de hoeveelheid informatie die de moderne mens te verwerken krijgt in deze tijd van information overload groeit wellicht ook de behoefte aan die ordenings-methode.

De vraag is dan: hoe ga je ermee om, hoe vaak sta je er bewust bij stil, en leidt dit dan tot andere conclusies?

Illustratie: Maranke Spoor

Illustratie: Maranke Spoor

Links

Blog

De blog op PermacultuurNetwerk.eu wordt afwisselend verzorgd door Frank Anrijs uit België en Maranke Spoor uit Nederland. Bovenstaande blogpost is geschreven door Maranke Spoor.

nov 192015
 

Fermenteren heeft wel wat weg van het landschap leren lezen!

Wat is daar nu de overeenkomst tussen, vraag je je wellicht af. Als je het landschap leert lezen dan doe je dat in ‘de natuur’ of in je tuin, terwijl je fermenteert in je keuken! (Zelfs als je driehoog-achter woont op een klein flatje, dan kun je gaan experimenteren met fermenteren.) Toch zie ik grote overeenkomsten tussen deze twee. Beide zijn namelijk een medicijn tegen ons ecologisch analfabetisme. Het steeds verder losgeraakt zijn van de rest van de natuur.

Peertjes Peertjes

Ik zie ook grote overeenkomsten tussen tuiniersjargon en de begrippen die door fermentista’s gebruikt worden. Waar tuiniers soms planten uitschelden voor onkruid, een kruid als zevenblad bijvoorbeeld tuindersverdriet noemen, doen fermentista’s soms iets soortgelijks. Ik heb al velen de kahm-gist horen uitschelden voor de vloek van de fermentista! Terwijl ik natuurlijk naast liefhebbers van zevenblad, een voor mensen zeer eetbaar en inmiddels door velen als lekker omschreven kruid, ook mensen tegenkwam die de kahm-gist zo ongeveer lijken te aanbidden. En deze aanbidders doen dan ook hun uiterste best om in de keuken omstandigheden te creëren waarin de kahm-gist floreert. Zij vinden het smaakje dat deze gist aan hun fermentatieproducten kan geven lekker, terwijl andere het juist als onsmakelijk omschrijven. Over smaak valt niet te twisten.

Bloemkool met kerrie Bloemkool met kerrie

Het creëren van de omstandigeden waaronder bepaalde micro-organismen het naar de zin hebben, is waar het interssant wordt: het heeft veel weg van het creëren van bijvoorbeeld een microklimaatje in de tuin waardoor planten waar jij graag van wilt eten, het goed naar de zin hebben. Die krijgen een concurrentievoordeel. Hetzelfde doe je met fermenteren. Bij melkzuurfermentatie bijvoorbeeld geef je vrienden (de melkzuurbacteriën) een concurrentievoordeel boven de rest, en vindt er melkzuurfermentatie plaats. En net als er heel veel verschillende insecten zijn, waarvan een klein deel dingen doet die jij mogelijkerwijze niet prettig vindt, is de overgrote meerderheid juist bezig dingen te doen waardoor jouw doelen bereikt worden, zoals bijvoorbeeld het bestuiven van je boomgaard. Zo is het met fermenteren ook. En nee, het is niet gevaarlijk of razend ingewikkeld: met een beetje basiskennis en boerenverstand kun je het prima zelf.

IMG_5054_phatch Tomatoes-in-the-mist

Het is onze aangeleerde vrees voor micro-organismen, harde werkers die de basis van het leven zijn, die ervoor zorgt dat we het (ja, ik ook) toch vaak een beetje eng vinden. Maar die vrees is, net als het doorgeschoten ‘netheidssyndroom’ (“Is jóúw tuin al leeg?!”), anti-life!

Deze vrees rukt ons los van het levensweb, het ecologisch analfabetisme dat daaruit voortvloeit kan uitgedaagd worden door lekker aan de slag te gaan.

Broccoli-stronken Broccoli-stronken

Translate »